Endurmenntun HÍ er í fararbroddi í endur-og símenntun á Íslandi, lifandi vettvangur sem tengir Háskóla Íslands, atvinnulíf og samfélag og skapar fjölbreytt umhverfi náms fyrir öll þau sem vilja efla hæfni og þekkingu í lífi og starfi.

Með víðtæku samstarfi, öflugri nýsköpun og fagmennsku þjónar Endurmenntun HÍ áhuga og þörfum einstaklinga, atvinnulífs og samfélags á hverjum tíma.

Hlutverk Endurmenntunar HÍ er að stuðla að betra samfélagi með því að efla þekkingu og hæfni, tengja fólk og skapa tækifæri.

Endurmenntun HÍ

Ertu leið/ur á að grípa til skammvinnra aðgerða sem aðeins létta á einkennum um stund en leysa ekki rætur viðvarandi vandamála? Með röklegri rótargreiningu (Current Reality Tree) og markvissri beitingu gervigreindar getur þú fundið og upprætt rótarorsakir og náð þannig fram varanlegum umbótum í rekstri.
Á þessari vinnustofu færðu þjálfun í að beita skipulegri röklegri greiningu til að afhjúpa duldar rótarorsakir að baki vandamálum. Þátttakendur vinna saman í 2-3 manna hópum með aðstoð leiðbeinanda. Hægt er að koma með eigin viðfangsefni á vinnustofuna eða þá að vinna með fyrirfram uppsett viðfangsefni. Nýjustu rannsóknir sýna að mállíkön á borð við ChatGPT geta reynst ómetanleg til að aðstoða við röklega greiningu og á vinnustofunni beitum við þeim markvisst til að dýpka innsýn og flýta fyrir greiningunni.
Rökleg rótargreining er þungamiðjan í röklegu umbótaferli (Logical Thinking Process) sem grundvallast á kenningum dr. Eliyahu M. Goldratt sem hafa haft djúpstæð áhrif á stefnumótun og stjórnun. Tilgangur greiningarinnar er að finna og uppræta raunverulegar undirliggjandi orsakir vandamála, en þessar orsakir liggja yfirleitt á endanum í úreltum viðhorfum, venjum eða hugmyndum. Greiningin krefst mikillar nákvæmni og getur verið tímafrek, en með notkun mállíkana á borð við ChatGPT má vinna hana langtum hraðar og betur en áður var mögulegt.

Ertu leið/ur á að grípa til skammvinnra aðgerða sem aðeins létta á einkennum um stund en leysa ekki rætur viðvarandi vandamála? Með röklegri rótargreiningu (Current Reality Tree) og markvissri beitingu gervigreindar getur þú fundið og upprætt rótarorsakir og náð þannig fram varanlegum umbótum í rekstri.
Á þessari vinnustofu færðu þjálfun í að beita skipulegri röklegri greiningu til að afhjúpa duldar rótarorsakir að baki vandamálum. Þátttakendur vinna saman í 2-3 manna hópum með aðstoð leiðbeinanda. Hægt er að koma með eigin viðfangsefni á vinnustofuna eða þá að vinna með fyrirfram uppsett viðfangsefni. Nýjustu rannsóknir sýna að mállíkön á borð við ChatGPT geta reynst ómetanleg til að aðstoða við röklega greiningu og á vinnustofunni beitum við þeim markvisst til að dýpka innsýn og flýta fyrir greiningunni.
Rökleg rótargreining er þungamiðjan í röklegu umbótaferli (Logical Thinking Process) sem grundvallast á kenningum dr. Eliyahu M. Goldratt sem hafa haft djúpstæð áhrif á stefnumótun og stjórnun. Tilgangur greiningarinnar er að finna og uppræta raunverulegar undirliggjandi orsakir vandamála, en þessar orsakir liggja yfirleitt á endanum í úreltum viðhorfum, venjum eða hugmyndum. Greiningin krefst mikillar nákvæmni og getur verið tímafrek, en með notkun mállíkana á borð við ChatGPT má vinna hana langtum hraðar og betur en áður var mögulegt.

Greindu rót vandans með gervigreind

Langar þig að skilja hvernig evrópuréttur tengist íslenskum lögum og hvernig þú getur beitt þeim reglum í þínu starfi? Þetta námskeið er hannað fyrir lögfræðinga sem vilja öðlast grunnskilning á EES-rétti og fá tæki og tól til að nýta hann í framkvæmd.
Námskeiðið veitir hagnýta og aðgengilega innsýn í hvernig evrópuréttur, í gegnum EES-samninginn, verður hluti af íslenskum rétti og hvernig íslenskir lögfræðingar geta leitað réttarheimilda og beitt þeim. Fjallað er um grundvallaratriði EES-réttar, muninn á ESB og EES, innleiðingarferli ESB-gerða í íslenskan rétt, og hvernig má vinna með EES-gerðir í lögfræðilegri greiningu.
Að loknu námskeiði ættu þátttakendur að hafa raunhæfar væntingar um að geta unnið með reglur evrópuréttar og vita hvar megi nálgast þær.

Langar þig að skilja hvernig evrópuréttur tengist íslenskum lögum og hvernig þú getur beitt þeim reglum í þínu starfi? Þetta námskeið er hannað fyrir lögfræðinga sem vilja öðlast grunnskilning á EES-rétti og fá tæki og tól til að nýta hann í framkvæmd.
Námskeiðið veitir hagnýta og aðgengilega innsýn í hvernig evrópuréttur, í gegnum EES-samninginn, verður hluti af íslenskum rétti og hvernig íslenskir lögfræðingar geta leitað réttarheimilda og beitt þeim. Fjallað er um grundvallaratriði EES-réttar, muninn á ESB og EES, innleiðingarferli ESB-gerða í íslenskan rétt, og hvernig má vinna með EES-gerðir í lögfræðilegri greiningu.
Að loknu námskeiði ættu þátttakendur að hafa raunhæfar væntingar um að geta unnið með reglur evrópuréttar og vita hvar megi nálgast þær.

Praktískur evrópuréttur fyrir lögfræðinga

Á þessu námskeiði er fjallað um gerð lagafrumvarpa, undirbúning þeirra, hvernig gæði eru tryggð og eftirlitshlutverk umboðsmanns Alþingis.
Markmið námskeiðsins er að veita innsýn í gerð lagafrumvarpa og annarra stjórnvaldsfyrirmæla, eins og reglugerða, eins og við getur átt. Farið er yfir það hvernig löggjöf er undirbúin í ráðuneytum eða á þeirra vegum í samræmi við íslenska lagahefð og alþjóðlegar skuldbindingar. Einnig er fjallað um hvernig reynt er að tryggja gæði lagasetningar hjá stjórnvöldum, m.a. með áformum, samráði og mati á áhrifum, þar á meðal á ríkissjóð, sveitarfélög og jafnrétti. Fjallað er um hlutverk Alþingis og meðferð mála þar og eftirlitshlutverk umboðsmanns Alþingis.

Á þessu námskeiði er fjallað um gerð lagafrumvarpa, undirbúning þeirra, hvernig gæði eru tryggð og eftirlitshlutverk umboðsmanns Alþingis.
Markmið námskeiðsins er að veita innsýn í gerð lagafrumvarpa og annarra stjórnvaldsfyrirmæla, eins og reglugerða, eins og við getur átt. Farið er yfir það hvernig löggjöf er undirbúin í ráðuneytum eða á þeirra vegum í samræmi við íslenska lagahefð og alþjóðlegar skuldbindingar. Einnig er fjallað um hvernig reynt er að tryggja gæði lagasetningar hjá stjórnvöldum, m.a. með áformum, samráði og mati á áhrifum, þar á meðal á ríkissjóð, sveitarfélög og jafnrétti. Fjallað er um hlutverk Alþingis og meðferð mála þar og eftirlitshlutverk umboðsmanns Alþingis.

Lagasetning: Undirbúningur, gæði og eftirlit

Á tímum stöðugra breytinga og áskorana í umhverfinu og aukinnar fjarvinnu er mikil þörf á því að eiga betri og tíðari starfsmannasamtöl við starfsmenn. Starfsmannasamtöl eru oft vannýtt verkfæri í stjórnun og tíðari starfsmannasamtöl eru að koma í stað árlegra samtala með mjög góðum árangri. Markmið tíðari starfsmannasamtala er að tryggja betri samskipti, bæta upplýsingaflæði og veita tíðari endurgjöf.
Á námskeiðinu verður farið yfir mismunandi form og tíðni starfsmannasamtala. Fjallað verður um helstu þætti sem stuðla að því að starfsmannasamtalið verði árangursríkt. Hver er helsti ávinningurinn fyrir vinnustaðinn, stjórnandann og starfsmanninn. Hvernig styðjum við starfsmenn í markmiðasetningu og tryggjum eftirfylgni. Fjallað verður um hvað felst í góðri samtalstækni og virkri hlustun. Einnig verður fjallað um hvernig við getum nýtt okkur aðferðafræði markþjálfunar í starfsmannasamtölum og hvernig er hægt að bæta endurgjöf.

Á tímum stöðugra breytinga og áskorana í umhverfinu og aukinnar fjarvinnu er mikil þörf á því að eiga betri og tíðari starfsmannasamtöl við starfsmenn. Starfsmannasamtöl eru oft vannýtt verkfæri í stjórnun og tíðari starfsmannasamtöl eru að koma í stað árlegra samtala með mjög góðum árangri. Markmið tíðari starfsmannasamtala er að tryggja betri samskipti, bæta upplýsingaflæði og veita tíðari endurgjöf.
Á námskeiðinu verður farið yfir mismunandi form og tíðni starfsmannasamtala. Fjallað verður um helstu þætti sem stuðla að því að starfsmannasamtalið verði árangursríkt. Hver er helsti ávinningurinn fyrir vinnustaðinn, stjórnandann og starfsmanninn. Hvernig styðjum við starfsmenn í markmiðasetningu og tryggjum eftirfylgni. Fjallað verður um hvað felst í góðri samtalstækni og virkri hlustun. Einnig verður fjallað um hvernig við getum nýtt okkur aðferðafræði markþjálfunar í starfsmannasamtölum og hvernig er hægt að bæta endurgjöf.

Árangursríkari starfsmannasamtöl

Á námskeiðinu læra þátttakendur að skrá á einfaldan hátt yfirlit yfir málþroskaferli tveggja til fimm ára gamalla barna með því að fylla út skráningarlista. Spurningar á skráningarlistanum eru byggðar á niðurstöðum rannsókna um þróun málþroska.
Góður málþroski skiptir miklu máli fyrir almennan þroska. TRAS- efnið var þróað og samið af sérfræðingum í sérkennslu og talmeinafræði í Noregi og er skráningaraðferðin almennt notuð í leikskólum á Norðurlöndunum.
Á námskeiðinu er rætt um mikilvægi þess að leikskólakennarar og annað fagfólk fylgist vel með þróun málþroska og þátttakendur læra að skrá málþroska ungra barna út frá ákveðnum færnisviðum. Einnig er fjallað um helstu frávik í málþroska og ræddar eru hugmyndir um viðeigandi íhlutun og ráðgjöf til foreldra og forráðamanna.

Á námskeiðinu læra þátttakendur að skrá á einfaldan hátt yfirlit yfir málþroskaferli tveggja til fimm ára gamalla barna með því að fylla út skráningarlista. Spurningar á skráningarlistanum eru byggðar á niðurstöðum rannsókna um þróun málþroska.
Góður málþroski skiptir miklu máli fyrir almennan þroska.  TRAS- efnið var þróað og samið af sérfræðingum í sérkennslu og talmeinafræði í Noregi og er skráningaraðferðin almennt notuð í leikskólum á Norðurlöndunum.
Á námskeiðinu er rætt um mikilvægi þess að leikskólakennarar og annað fagfólk fylgist vel með þróun málþroska og þátttakendur læra að skrá málþroska ungra barna út frá ákveðnum færnisviðum. Einnig er fjallað um helstu frávik í málþroska og ræddar eru hugmyndir um viðeigandi íhlutun og ráðgjöf til foreldra og forráðamanna.

TRAS: Skráning á málþroska (réttindanámskeið)

Námskeiðið er ætlað byrjendum í spænsku sem hafa engan grunn í tungumálinu. Á þessu námskeiði verða helstu málfræðiatriði kynnt og farið yfir orðaforða sem nýtist í daglegu lífi. Lögð verður áhersla á lesskilning, ritun stuttra texta, hlustun og tjáningu.
Á námskeiðinu er fjallað um:

Helstu málfræðiatriði spænskunnar.
Farið yfir hagnýtan orðaforða.
Menningu spænskumælandi landa.

Ávinningur þinn:

Skilningur á uppbyggingu tungumálsins.
Grunnfærni í spænsku og geta til að eiga einföld samskipti á einu af útbreiddustu tungumálum heimsins.
Innsýn inn í hinn spænskumælandi heim.


Námskeiðið er ætlað byrjendum í spænsku sem hafa engan grunn í tungumálinu. Á þessu námskeiði verða helstu málfræðiatriði kynnt og farið yfir orðaforða sem nýtist í daglegu lífi. Lögð verður áhersla á lesskilning, ritun stuttra texta, hlustun og tjáningu.
 Á námskeiðinu er fjallað um:
<ul>
<li>Helstu málfræðiatriði spænskunnar.</li>
<li>Farið yfir hagnýtan orðaforða.</li>
<li>Menningu spænskumælandi landa.</li>
</ul>
Ávinningur þinn:
<ul>
<li>Skilningur á uppbyggingu tungumálsins.</li>
<li>Grunnfærni í spænsku og geta til að eiga einföld samskipti á einu af útbreiddustu tungumálum heimsins.</li>
<li>Innsýn inn í hinn spænskumælandi heim.</li>
</ul>

Spænska I

Kynheilbrigði fatlaðs fólks: Hvernig styðjum við örugga og opna umræðu.
Á námskeiðinu fær starfsfólk fræðslu og hagnýt verkfæri til að taka faglegar, virðingarfullar og opnar umræður við fatlað fólk um kynheilbrigði. Fatlað fólk hefur sama rétt og aðrir til kynlífs, sjálfsfróunar, nándar og sambanda. Þrátt fyrir það hefur umræðan oft verið tabú eða hreinlega gleymst í þjónustu og daglegu starfi. Afleiðingin getur verið skortur á fræðslu, óöryggi, skömm og rangar eða óraunhæfar hugmyndir um kynlíf og sambönd.
Námskeiðið byggir á mannréttindum fatlaðs fólks og hvernig starfsfólk getur skapað örugg rými þar sem einstaklingar fá fræðslu, stuðning og tækifæri til að læra um eigið kynheilbrigði. Lögð er áhersla á einfalt og rétt orðaval, að nota fræðileg heiti yfir líkamshluta og kynfæri, og að ræða málin á jafningjagrundvelli án þess að tala niður til fólks.
Einnig verður fjallað um mikilvægi einkarýmis, mörk, samþykki og hreinlæti. Sérstök áhersla er á hvernig starfsfólk getur komið í veg fyrir skömm, vanlíðan og óöryggi – og í staðinn skapað traust, öryggi og heilbrigða umræðu.
Að loknu námskeiði er starfsfólk betur í stakk búið til að ræða kynheilbrigði og hreinlæti sem eðlilegan hluta líkamsþroska, forðast fordóma og tabú, og styðja einstaklinga við að byggja upp jákvæða og virðingarfulla sjálfsmynd.

Kynheilbrigði fatlaðs fólks: Hvernig styðjum við örugga og opna umræðu.
Á námskeiðinu fær starfsfólk fræðslu og hagnýt verkfæri til að taka faglegar, virðingarfullar og opnar umræður við fatlað fólk um kynheilbrigði. Fatlað fólk hefur sama rétt og aðrir til kynlífs, sjálfsfróunar, nándar og sambanda. Þrátt fyrir það hefur umræðan oft verið tabú eða hreinlega gleymst í þjónustu og daglegu starfi. Afleiðingin getur verið skortur á fræðslu, óöryggi, skömm og rangar eða óraunhæfar hugmyndir um kynlíf og sambönd.
Námskeiðið byggir á mannréttindum fatlaðs fólks og hvernig starfsfólk getur skapað örugg rými þar sem einstaklingar fá fræðslu, stuðning og tækifæri til að læra um eigið kynheilbrigði. Lögð er áhersla á einfalt og rétt orðaval, að nota fræðileg heiti yfir líkamshluta og kynfæri, og að ræða málin á jafningjagrundvelli án þess að tala niður til fólks.
Einnig verður fjallað um mikilvægi einkarýmis, mörk, samþykki og hreinlæti. Sérstök áhersla er á hvernig starfsfólk getur komið í veg fyrir skömm, vanlíðan og óöryggi – og í staðinn skapað traust, öryggi og heilbrigða umræðu.
Að loknu námskeiði er starfsfólk betur í stakk búið til að ræða kynheilbrigði og hreinlæti sem eðlilegan hluta líkamsþroska, forðast fordóma og tabú, og styðja einstaklinga við að byggja upp jákvæða og virðingarfulla sjálfsmynd.

Kynheilbrigði í starfi með fötluðu fólki

Langar þig að skilja betur sögu, menningu og baráttu döff? Viltu læra helstu hugtökin úr döff fræðum?
Á þessu námskeið verður farið yfir sögu döff, menningu og baráttu. Við skoðum hvernig saga döff hefur þróast og hvaða þættir skilgreina döff menningu. Réttindabaráttan verður skoðuð í sögulegu samhengi og um leið staða hennar í dag. Helstu hugtök verða útskýrð og rædd. Við gefum okkur líka tíma til umræðna og reynum að svara þeim spurningum sem brenna á þátttakendum.
Námskeiðið byggir á sænska námsefninu Dövstudier för alla; fylgt er svipaðri uppbyggingu, en efnið hefur verið aðlagað og staðfært að íslenskum aðstæðum.

Langar þig að skilja betur sögu, menningu og baráttu döff? Viltu læra helstu hugtökin úr döff fræðum?
Á þessu námskeið verður farið yfir sögu döff, menningu og baráttu. Við skoðum hvernig saga döff hefur þróast og hvaða þættir skilgreina döff menningu. Réttindabaráttan verður skoðuð í sögulegu samhengi og um leið staða hennar í dag. Helstu hugtök verða útskýrð og rædd. Við gefum okkur líka tíma til umræðna og reynum að svara þeim spurningum sem brenna á þátttakendum.
Námskeiðið byggir á sænska námsefninu Dövstudier för alla; fylgt er svipaðri uppbyggingu, en efnið hefur verið aðlagað og staðfært að íslenskum aðstæðum.

Döff 101 – Saga, menning og barátta Döff

Á þessu námskeiði verður fjallað um helstu þætti mannauðsstjórnunar frá ráðningu starfsmanna til starfsloka.
Námskeiðið miðar að því að auka sjálfstraust og færni nýrra stjórnenda í mannauðstengdum málum, hvort sem um er að ræða mótttöku nýrra starfsmanna eða endurgjöf og samtöl. Einnig verður fjallað um vinnustaðamenningu og erfið starfsmannamál.
Um lifandi kennslu er að ræða þar sem þátttakendur munu taka virkan þátt í námskeiðinu. Kennsluaðferðir eru meðal annars æfingar, dæmi og umræður.

Á þessu námskeiði verður fjallað um helstu þætti mannauðsstjórnunar frá ráðningu starfsmanna til starfsloka.
Námskeiðið miðar að því að auka sjálfstraust og færni nýrra stjórnenda í mannauðstengdum málum, hvort sem um er að ræða mótttöku nýrra starfsmanna eða endurgjöf og samtöl. Einnig verður fjallað um vinnustaðamenningu og erfið starfsmannamál.
Um lifandi kennslu er að ræða þar sem þátttakendur munu taka virkan þátt í námskeiðinu. Kennsluaðferðir eru meðal annars æfingar, dæmi og umræður.

Mannauðsstjórnun fyrir nýja stjórnendur

Á námskeiðinu lesa nemendur og rýna saman smásögur, gera ýmsar skrifaæfingar og spreyta sig á skrifum á öllu frá örsögum og smáprósum til lengri smásagna. Á námskeiðinu verður lesið efni eftir marga fremstu smásagnahöfunda heims, íslenska og erlenda. Gert er ráð fyrir að nemendur taki virkan þátt í tímum auk þess sem þeir vinna heimaverkefni og taka þátt í rithringjum á námskeiðstímanum. Á þann hátt fæst þjálfun í að veita og taka á móti gagnlegri endurgjöf og mynda samfélag skrifandi fólks. 
Námskeiðið er átta vikur að lengd (en frí á skírdag). Kennsla fer fram eitt kvöld í viku, en þar fyrir utan vinna þátttakendur í textum sínum heima. Í hverri kennslustund sjá tveir kennarar um kennsluna. Veitt verður endurgjöf á hagnýta verkefnavinnu.

Á námskeiðinu lesa nemendur og rýna saman smásögur, gera ýmsar skrifaæfingar og spreyta sig á skrifum á öllu frá örsögum og smáprósum til lengri smásagna. Á námskeiðinu verður lesið efni eftir marga fremstu smásagnahöfunda heims, íslenska og erlenda. Gert er ráð fyrir að nemendur taki virkan þátt í tímum auk þess sem þeir vinna heimaverkefni og taka þátt í rithringjum á námskeiðstímanum. Á þann hátt fæst þjálfun í að veita og taka á móti gagnlegri endurgjöf og mynda samfélag skrifandi fólks. 
Námskeiðið er átta vikur að lengd (en frí á skírdag). Kennsla fer fram eitt kvöld í viku, en þar fyrir utan vinna þátttakendur í textum sínum heima. Í hverri kennslustund sjá tveir kennarar um kennsluna. Veitt verður endurgjöf á hagnýta verkefnavinnu.

Smásögur með Svikaskáldum

Hvað er Power BI? Power BI er ný þjónusta frá Microsoft þar sem hægt er að sækja gögn frá mörgum mismunandi gagnalindum, greina þau og deila með öðrum. Á námskeiðinu er fjallað um hvað Power BI er ásamt því hvernig mælaborð eru byggð upp í Power BI Desktop.
Áhersla er lögð á vinnslu hagnýtra verkefna í gegnum allt námskeiðið og þátttakendur setja efni námskeiðsins í samhengi við þeirra daglegu störf.
Farið er í hvernig gögn eru tekin inn og hvernig þau eru sett fram á fjölbreyttan og stílhreinan máta. Einnig er skoðað hvernig hægt er að vinna með sameiginleg gögn og skoða þau á farsímum/spjaldtölvum.

Hvað er Power BI? Power BI er ný þjónusta frá Microsoft þar sem hægt er að sækja gögn frá mörgum mismunandi gagnalindum, greina þau og deila með öðrum. Á námskeiðinu er fjallað um hvað Power BI er ásamt því hvernig mælaborð eru byggð upp í Power BI Desktop.
Áhersla er lögð á vinnslu hagnýtra verkefna í gegnum allt námskeiðið og þátttakendur setja efni námskeiðsins í samhengi við þeirra daglegu störf.
Farið er í hvernig gögn eru tekin inn og hvernig þau eru sett fram á fjölbreyttan og stílhreinan máta. Einnig er skoðað hvernig hægt er að vinna með sameiginleg gögn og skoða þau á farsímum/spjaldtölvum.

Microsoft Power BI

Góð og uppbyggjandi vinnustaðamenning er grunnur að vellíðan í starfi. Jákvæð vinnustaðamenning getur haft mikil áhrif á starfsánægju, helgun og þar af leiðandi betri frammistöðu fyrirtækja og stofnana. Jákvæð menning á vinnustað spilar stærstan þátt í því að halda í gott starfsfólk.
Á þessu námskeiði verður fjallað um mikilvægi uppbyggjandi vinnustaðamenningar og leitast við að skapa meðvitund um það hvernig hver og einn getur haft áhrif á þróun hennar.
Um lifandi kennslu er að ræða þar sem þátttakendur taka virkan þátt í námskeiðinu. Kennslufyrirkomulag er blanda af æfingum, dæmum og umræðum.

Góð og uppbyggjandi vinnustaðamenning er grunnur að vellíðan í starfi. Jákvæð vinnustaðamenning getur haft mikil áhrif á starfsánægju, helgun og þar af leiðandi betri frammistöðu fyrirtækja og stofnana. Jákvæð menning á vinnustað spilar stærstan þátt í því að halda í gott starfsfólk.
Á þessu námskeiði verður fjallað um mikilvægi uppbyggjandi vinnustaðamenningar og leitast við að skapa meðvitund um það hvernig hver og einn getur haft áhrif á þróun hennar.
Um lifandi kennslu er að ræða þar sem þátttakendur taka virkan þátt í námskeiðinu. Kennslufyrirkomulag er blanda af æfingum, dæmum og umræðum.

Jákvæð vinnustaðamenning skiptir máli!

Getum við dregið einhvern lærdóm af því sem gerðist á 3. og 4. áratug síðustu aldar, nú þegar margir telja að fasismi sé aftur á uppleið?
Árið 1922 náði fasistinn Mussolini völdum á Ítalíu og gerðist einræðisherra. 11 árum síðar náðu Hitler og nasistar einræðisvöldum í Þýskalandi. Þetta gerðist þrátt fyrir að Mussolini og Hitler færu ekkert í felur með andlýðræðislega öfgastefnu sína. Hverjar voru orsakir þessa? Hvernig gátu grónar menningarþjóðir kallað yfir sig öfgamenn sem blákalt hófust svo handa við að útrýma andstæðingum sínum?

Getum við dregið einhvern lærdóm af því sem gerðist á 3. og 4. áratug síðustu aldar, nú þegar margir telja að fasismi sé aftur á uppleið?
Árið 1922 náði fasistinn Mussolini völdum á Ítalíu og gerðist einræðisherra. 11 árum síðar náðu Hitler og nasistar einræðisvöldum í Þýskalandi. Þetta gerðist þrátt fyrir að Mussolini og Hitler færu ekkert í felur með andlýðræðislega öfgastefnu sína. Hverjar voru orsakir þessa? Hvernig gátu grónar menningarþjóðir kallað yfir sig öfgamenn sem blákalt hófust svo handa við að útrýma andstæðingum sínum?

Hitler og uppgangur nasismans


Langar þig að þekkja betur það sem ber fyrir augu þegar þú horfir upp í stjörnuhimininn? Á þessu námskeiði lærir þú að skoða stjörnuhimininn; sól, tungl, stjörnur og norðurljós yfir Íslandi.
Himinninn er helmingurinn af hinni sýnilegu náttúru í kringum okkur. Á stjörnuhimninum má sjá ótal undur sem gaman er að skoða með berum augum eða sjónaukum. Á námskeiðinu verður stiklað á stóru um allt það helsta sem íslenski stjörnuhiminninn hefur upp á að bjóða; stjörnumerki, tungl og reikistjörnur, norðurljós og norðurljósaspár og almyrkvann á sólu 2026.


<div class="main__paragraph ng-star-inserted">
Langar þig að þekkja betur það sem ber fyrir augu þegar þú horfir upp í stjörnuhimininn? Á þessu námskeiði lærir þú að skoða stjörnuhimininn; sól, tungl, stjörnur og norðurljós yfir Íslandi.
Himinninn er helmingurinn af hinni sýnilegu náttúru í kringum okkur. Á stjörnuhimninum má sjá ótal undur sem gaman er að skoða með berum augum eða sjónaukum. Á námskeiðinu verður stiklað á stóru um allt það helsta sem íslenski stjörnuhiminninn hefur upp á að bjóða; stjörnumerki, tungl og reikistjörnur, norðurljós og norðurljósaspár og almyrkvann á sólu 2026.
</div>

Stjörnuhiminn yfir Íslandi

Langar þig að skrásetja minningar sem sækja á þig? Siturðu uppi með fróðleik um ættingja, vini eða tímabil sem þú veist ekki hvað skal gera með? Ertu kannski með bók í bígerð?
Á námskeiðinu verður fjallað um ævisögur og endurminningar frá ýmsum sjónarhornum. Helstu skólar í ævisagnaritun verða kynntir en líka aðferðir til þess að takast á við eigin minningar, fróðleik eða upplýsingar. Farið verður vandlega í frásagnaraðferðir og ýmsar leiðir sem hægt er að nota, og jafnframt fjallað um heimildanotkun og frágang þeirra.

Langar þig að skrásetja minningar sem sækja á þig? Siturðu uppi með fróðleik um ættingja, vini eða tímabil sem þú veist ekki hvað skal gera með? Ertu kannski með bók í bígerð?
Á námskeiðinu verður fjallað um ævisögur og endurminningar frá ýmsum sjónarhornum. Helstu skólar í ævisagnaritun verða kynntir en líka aðferðir til þess að takast á við eigin minningar, fróðleik eða upplýsingar. Farið verður vandlega í frásagnaraðferðir og ýmsar leiðir sem hægt er að nota, og jafnframt fjallað um heimildanotkun og frágang þeirra.

Að rita ævisögur og endurminningar

Á þessu námskeiði nýtum við krafta gervigreindarlíkana á borð við ChatGPT, til að efla hugsun og ákvarðanatöku. Við lærum hvernig beita má gervigreindinni til að bæta og flýta verulega greiningu og ákvarðanatöku. Þátttakendur öðlast færni í að nýta gervigreind við greiningu orsaka og afleiðinga gagnvart flóknum viðfangsefnum og auka þannig færni sína í starfi og framtíðarmöguleika.

Á þessu námskeiði nýtum við krafta gervigreindarlíkana á borð við ChatGPT, til að efla hugsun og ákvarðanatöku. Við lærum hvernig beita má gervigreindinni til að bæta og flýta verulega greiningu og ákvarðanatöku. Þátttakendur öðlast færni í að nýta gervigreind við greiningu orsaka og afleiðinga gagnvart flóknum viðfangsefnum og auka þannig færni sína í starfi og framtíðarmöguleika.

Hámörkum árangur með gervigreind

Verkfærakista jákvæðrar sálfræði er full af svokölluðum jákvæðum inngripum. Jákvæð inngrip eru jákvæðar aðferðir sem stuðla að betri vellíðan og velfarnaði. Þetta eru meðferðaraðferðir eða meðvitaðar athafnir sem miða að því að rækta jákvæðar tilfinningar, hegðun eða hugsanir. Þær hjálpa til við að auka jákvæða eiginleika eins og bjartsýni, þakklæti, góðvild, núvitund, félagslega hæfni og fleira. Þannig eru jákvæð inngrip notuð til að auka vellíðan og styðja við persónulegan þroska. Á námskeiðinu fá þátttakendur og gera æfingar með gagnreyndum aðferðum jákvæðrar sálfræði, sem eru bjargráð sem nýtast í persónulegu lífi og starfi. Námskeiðið hjálpar þátttakendum að huga að sinni eigin velferð og vellíðan og hafa áhrif á eigin hamingju.

Verkfærakista jákvæðrar sálfræði er full af svokölluðum jákvæðum inngripum. Jákvæð inngrip eru jákvæðar aðferðir sem stuðla að betri vellíðan og velfarnaði. Þetta eru meðferðaraðferðir eða meðvitaðar athafnir sem miða að því að rækta jákvæðar tilfinningar, hegðun eða hugsanir. Þær hjálpa til við að auka jákvæða eiginleika eins og bjartsýni, þakklæti, góðvild, núvitund, félagslega hæfni og fleira. Þannig eru jákvæð inngrip notuð til að auka vellíðan og styðja við persónulegan þroska. Á námskeiðinu fá þátttakendur og gera æfingar með gagnreyndum aðferðum jákvæðrar sálfræði, sem eru bjargráð sem nýtast í persónulegu lífi og starfi. Námskeiðið hjálpar þátttakendum að huga að sinni eigin velferð og vellíðan og hafa áhrif á eigin hamingju.

Verkfærakista jákvæðrar sálfræði

Langar þig að vita hvað draumarnir þínir þýða? Langar þig að muna betur draumana þína? Langar þig að læra betur á tilfinningar þínar? Á námskeiðinu færðu tækifæri til að kynnast betur hugmyndum um eðli og gildi drauma í tilfinningalífinu og hvernig hægt er að túlka drauma og nýta sér þá til andlegrar uppbyggingar.
Draumar eru sammannleg fyrirbæri og hafa heillað manneskjur á öllum tímum. Reynslan hefur sýnt að draumatúlkun getur hjálpað fólki við að takast á við ýmis viðfangsefni í sínu lífi, hvort heldur sem þau eru tengd tilfinningum, alls kyns aðstæðum eða jafnvel flóknum úrlausnarefnum og vandamálum. Margir álíta að ef fólk gefur draumum sínum gaum, þá geti það eflt sköpunargáfu sína, aukið innsæi sitt og komið út sem sterkari og heilli manneskjur. Þar að auki eru draumar og draumaráðningar vinsælt umræðuefni á meðal fólks og námskeiðið bætir í sarpinn ýmsum fróðleik sem skemmtilegt er að hafa á takteinum.
Á námskeiðinu verður áhersla lögð á kenningar C.G. Jungs um djúpsálarfræði og drauma, auk þess sem fjallað verður almennt um svefn og drauma. Einnig byggir fyrirlesari á sinni eigin reynslu af því að nota draumavinnu í sálgæslu. Þar að auki gefst færi á ákveðinni draumavinnu, þ.e. að fólk leggi fram drauma og fái túlkun á þeim skv. kenningum djúpsálarfræðinnar.

Langar þig að vita hvað draumarnir þínir þýða? Langar þig að muna betur draumana þína? Langar þig að læra betur á tilfinningar þínar? Á námskeiðinu færðu tækifæri til að kynnast betur hugmyndum um eðli og gildi drauma í tilfinningalífinu og hvernig hægt er að túlka drauma og nýta sér þá til andlegrar uppbyggingar.
Draumar eru sammannleg fyrirbæri og hafa heillað manneskjur á öllum tímum. Reynslan hefur sýnt að draumatúlkun getur hjálpað fólki við að takast á við ýmis viðfangsefni í sínu lífi, hvort heldur sem þau eru tengd tilfinningum, alls kyns aðstæðum eða jafnvel flóknum úrlausnarefnum og vandamálum. Margir álíta að ef fólk gefur draumum sínum gaum, þá geti það eflt sköpunargáfu sína, aukið innsæi sitt og komið út sem sterkari og heilli manneskjur. Þar að auki eru draumar og draumaráðningar vinsælt umræðuefni á meðal fólks og námskeiðið bætir í sarpinn ýmsum fróðleik sem skemmtilegt er að hafa á takteinum.
Á námskeiðinu verður áhersla lögð á kenningar C.G. Jungs um djúpsálarfræði og drauma, auk þess sem fjallað verður almennt um svefn og drauma. Einnig byggir fyrirlesari á sinni eigin reynslu af því að nota draumavinnu í sálgæslu. Þar að auki gefst færi á ákveðinni draumavinnu, þ.e. að fólk leggi fram drauma og fái túlkun á þeim skv. kenningum djúpsálarfræðinnar.

Draumar: Spegill sálarinnar

Markmið námskeiðsins er að skapa aukinn skilning hjá þátttakendum á innra eftirliti og hvernig það getur stutt við framgang stefnumiða.
Á námskeiðinu verður fjallað um helstu grunnþætti innra eftirlits og hvaða hlutverki það gegnir í rekstri fyrirtækja og stofnana. Hugað verður að uppbyggingu og rekstri innri eftirlitskerfa og skoðuð ábyrgð stjórnarmanna og annarra lykilstjórnenda á sviði innra eftirlits.
Um er að ræða hagnýta kennslu þar sem umfjöllun um viðurkennd viðmið varðandi innra eftirlit er studd reynslusögum úr atvinnulífinu. Þátttakendur munu taka virkan þátt í námskeiðinu með umræðum og úrlausn verkefna.

Markmið námskeiðsins er að skapa aukinn skilning hjá þátttakendum á innra eftirliti og hvernig það getur stutt við framgang stefnumiða.
Á námskeiðinu verður fjallað um helstu grunnþætti innra eftirlits og hvaða hlutverki það gegnir í rekstri fyrirtækja og stofnana. Hugað verður að uppbyggingu og rekstri innri eftirlitskerfa og skoðuð ábyrgð stjórnarmanna og annarra lykilstjórnenda á sviði innra eftirlits.
Um er að ræða hagnýta kennslu þar sem umfjöllun um viðurkennd viðmið varðandi innra eftirlit er studd reynslusögum úr atvinnulífinu. Þátttakendur munu taka virkan þátt í námskeiðinu með umræðum og úrlausn verkefna.

Innra eftirlit sem árangursríkt stjórntæki

Á námskeiðinu er lögð áhersla á að fræða þátttakendur um heilann og hugrænan vanda óháð orsökum. Fjallað er um heilann, hugarstarf, hugrænan vanda og ólíkar aðferðir hugrænnar endurhæfingar kynntar.
Áhersla á heilaheilsu og hugrænan vanda hefur aukist síðustu ár í samhliða því að hugrænar kröfur hafa aukist. Vandi með hugarstarf, s.s. athygli, einbeitingu, hugrænan hraða og minni er algengur og getur komið fram eftir langvarandi streitu, tilfinningavanda, veikindi, áföll og heilahristing svo dæmi séu tekin. Hugrænn vandi hefur áhrif færni í lífi og starfi, sjálfstraust, líðan og lífsgæði.
Hugræn endurhæfing byggir á atferlismótun, kennslufræði og hugrænni atferlismeðferð og er markmiðið að er að bæta hugræna ferla varanlega og stuðla að yfirfærslu árangurs í daglegt líf.

Á námskeiðinu er lögð áhersla á að fræða þátttakendur um heilann og hugrænan vanda óháð orsökum. Fjallað er um heilann, hugarstarf, hugrænan vanda og ólíkar aðferðir hugrænnar endurhæfingar kynntar.
Áhersla á heilaheilsu og hugrænan vanda hefur aukist síðustu ár í samhliða því að hugrænar kröfur hafa aukist. Vandi með hugarstarf, s.s. athygli, einbeitingu, hugrænan hraða og minni er algengur og getur komið fram eftir langvarandi streitu, tilfinningavanda, veikindi, áföll og heilahristing svo dæmi séu tekin. Hugrænn vandi hefur áhrif færni í lífi og starfi, sjálfstraust, líðan og lífsgæði.
Hugræn endurhæfing byggir á atferlismótun, kennslufræði og hugrænni atferlismeðferð og er markmiðið að er að bæta hugræna ferla varanlega og stuðla að yfirfærslu árangurs í daglegt líf.

Hugræn endurhæfing - námskeið fyrir fagaðila

Á þessu námskeiði er kennd sænska sem nýtist heilbrigðisstarfsfólki sem er að fara í nám eða vinnu til Svíþjóðar. Námið miðar að því að styrkja orðaforða, málnotkun og samskiptahæfni á sænsku með áherslu á málfar innan heilbrigðisgeirans.
Kennslan byggir á bókinni Medicin BAS med språkstöttning sem er sérstaklega skrifuð fyrir þá sem læra sænsku í tengslum við vinnu í heilbrigðiskerfinu. Að auki verða ritunaræfingar um lyf og sjúkdóma gerðar bæði á staðnum og heima.
Sérstök áhersla er lögð á að æfa talað mál og samskiptavenjur með hlutverkaleikjum byggðum á atburðum sem geta komið upp í starfsumhverfi heilbrigðisstofnana.

Á þessu námskeiði er kennd sænska sem nýtist heilbrigðisstarfsfólki sem er að fara í nám eða vinnu til Svíþjóðar. Námið miðar að því að styrkja orðaforða, málnotkun og samskiptahæfni á sænsku með áherslu á málfar innan heilbrigðisgeirans.
Kennslan byggir á bókinni Medicin BAS med språkstöttning sem er sérstaklega skrifuð fyrir þá sem læra sænsku í tengslum við vinnu í heilbrigðiskerfinu. Að auki verða ritunaræfingar um lyf og sjúkdóma gerðar bæði á staðnum og heima.
Sérstök áhersla er lögð á að æfa talað mál og samskiptavenjur með hlutverkaleikjum byggðum á atburðum sem geta komið upp í starfsumhverfi heilbrigðisstofnana.

Hagnýt sænska fyrir heilbrigðisstarfsfólk

Á námskeiðinu er fjallað um hversu öflugur hugurinn er til að móta líf okkar og auka hamingju. Markmið námskeiðsins er að þátttakendur öðlist þekkingu og þjálfun í því hvernig þeir geta stjórnað lífi sínu betur og breytt því sem þeir vilja með notkun hugaraflsins.
Við erum flest hver meðvituð um að hugarfarið skiptir miklu máli þegar kemur að líðan en við gerum okkur ekki grein fyrir því hversu mikið hann hefur að segja um hvað gerist í lífi okkar. Hvernig við getum hreinlega kallað til okkar nýja og betri hluti með því að senda frá okkur réttar hugsanir.
Niðurstöður rannsókna í þessum efnum hafa sýnt að það að virkja hugann betur til þess að breyta lífinu og komast upp úr fari stöðnunar og óhamingju felst í því að ná betri stjórn á hvaða skilaboð við sendum frá okkur. Nú þegar eru víða erlendis haldin námskeið sem hjálpa fólki betur að nýta sér þessa ótakmörkuðu auðlind sem við búum öll yfir, en nýtum okkur fæst í þeim mæli sem við getum.
Á námskeiðinu lærir þú að nýta þennan takmarkalausa hæfileika sem við höfum og getur skipt sköpum í lífinu, ef við lærum réttu tæknina og þjálfum okkur í því sem þarf að gera.

Á námskeiðinu er fjallað um hversu öflugur hugurinn er til að móta líf okkar og auka hamingju. Markmið námskeiðsins er að þátttakendur öðlist þekkingu og þjálfun í því hvernig þeir geta stjórnað lífi sínu betur og breytt því sem þeir vilja með notkun hugaraflsins.
Við erum flest hver meðvituð um að hugarfarið skiptir miklu máli þegar kemur að líðan en við gerum okkur ekki grein fyrir því hversu mikið hann hefur að segja um hvað gerist í lífi okkar. Hvernig við getum hreinlega kallað til okkar nýja og betri hluti með því að senda frá okkur réttar hugsanir.
Niðurstöður rannsókna í þessum efnum hafa sýnt að það að virkja hugann betur til þess að breyta lífinu og komast upp úr fari stöðnunar og óhamingju felst í því að ná betri stjórn á hvaða skilaboð við sendum frá okkur. Nú þegar eru víða erlendis haldin námskeið sem hjálpa fólki betur að nýta sér þessa ótakmörkuðu auðlind sem við búum öll yfir, en nýtum okkur fæst í þeim mæli sem við getum.
Á námskeiðinu lærir þú að nýta þennan takmarkalausa hæfileika sem við höfum og getur skipt sköpum í lífinu, ef við lærum réttu tæknina og þjálfum okkur í því sem þarf að gera.

Ný hugsun - Nýtt líf

Á námskeiðinu er farið yfir reglur um óskipt bú, erfðarétt barna, stjúpbarna og önnur flóknari fjölskyldumynstur. Jafnframt er farið yfir það hvað hægt er að gera með erfðaskrá og hvaða áhrif kaupmáli hefur á uppgjör dánarbús.
Farið er yfir þær reglur sem gilda í erfðarétti og hvernig þær hafa áhrif með ólíkum hætti eftir því t.d. hvort um hjónaband er að ræða eða sambúð, hvort viðkomandi á börn, þegar barn hefur fallið frá, þegar hjón eiga ekki sameiginleg börn og/eða þegar viðkomandi á ekki barn o.s.frv.

Á námskeiðinu er farið yfir reglur um óskipt bú, erfðarétt barna, stjúpbarna og önnur flóknari fjölskyldumynstur. Jafnframt er farið yfir það hvað hægt er að gera með erfðaskrá og hvaða áhrif kaupmáli hefur á uppgjör dánarbús.
Farið er yfir þær reglur sem gilda í erfðarétti og hvernig þær hafa áhrif með ólíkum hætti eftir því t.d. hvort um hjónaband er að ræða eða sambúð, hvort viðkomandi á börn, þegar barn hefur fallið frá, þegar hjón eiga ekki sameiginleg börn og/eða þegar viðkomandi á ekki barn o.s.frv.

Erfðaréttur – hagnýtar upplýsingar

Á námskeiðinu verður fjallað um starf sérkennslustjóra og rætt út frá helstu viðfangsefnum hvernig hægt er að auðvelda sér starfið með góðu skipulagi og aðstoð upplýsingatækninnar.Námskeiðið verður bæði í formi fyrirlestra og vinnustofu. Gefið verður gott rými fyrir umræður þannig að þátttakendur geti skipst á hugmyndum og reynslu.
Markmiðið með námskeiðinu er að:

Auka þekkingu og færni sérkennslustjóra.
Kynna ýmis verkfæri til þess að auðvelda sér störfin.
Kynna notkunarmöguleika upplýsingatækninnar.
Þátttakendur kynnist tjáskiptaforritinu TD Snap.
Þátttakendur geti spurt og fengið svör um flest það sem þeim liggur á hjarta.


Á námskeiðinu verður fjallað um starf sérkennslustjóra og rætt út frá helstu viðfangsefnum hvernig hægt er að auðvelda sér starfið með góðu skipulagi og aðstoð upplýsingatækninnar. Námskeiðið verður bæði í formi fyrirlestra og vinnustofu. Gefið verður gott rými fyrir umræður þannig að þátttakendur geti skipst á hugmyndum og reynslu.
Markmiðið með námskeiðinu er að:
<ul>
<li>Auka þekkingu og færni sérkennslustjóra.</li>
<li>Kynna ýmis verkfæri til þess að auðvelda sér störfin.</li>
<li>Kynna notkunarmöguleika upplýsingatækninnar.</li>
<li>Þátttakendur kynnist tjáskiptaforritinu TD Snap.</li>
<li>Þátttakendur geti spurt og fengið svör um flest það sem þeim liggur á hjarta.</li>
</ul>

Starf sérkennslustjóra í leikskólum

Á námskeiðinu er fjallað um hinar ýmsu myndir sorgarinnar og hvernig þessar myndir snerta börn og unglinga hvert á sinn hátt út frá aldri þeirra og þroska.
Fjallað verður um viðbrögð barna og unglinga við ýmsum breytingum í lífi þeirra s.s. vegna skilnaðar, flutninga, vinamissis, dauða gæludýra og dauða nákominna. Veitt er innsýn inn í heim þeirra þegar þau upplifa sorg og missi við þessar aðstæður og hvaða úrræðum við getum beitt þeim til stuðnings.

Á námskeiðinu er fjallað um hinar ýmsu myndir sorgarinnar og hvernig þessar myndir snerta börn og unglinga hvert á sinn hátt út frá aldri þeirra og þroska.
Fjallað verður um viðbrögð barna og unglinga við ýmsum breytingum í lífi þeirra s.s. vegna skilnaðar, flutninga, vinamissis, dauða gæludýra og dauða nákominna. Veitt er innsýn inn í heim þeirra þegar þau upplifa sorg og missi við þessar aðstæður og hvaða úrræðum við getum beitt þeim til stuðnings.

Sorg og sorgarviðbrögð barna og unglinga

Á námskeiðinu er farið yfir helstu hugtök og grunnatriði verkefnastjórnunar. Lögð er áhersla á gerð verkefnisáætlunar sem er grundvöllur að góðri verkefnastjórnun. Námskeiðið veitir heildarsýn á uppbyggingu verkefna og hlutverk verkefnastjórans.
Á námskeiðinu er fjallað um:

Verkefnisgreiningar m.a. hagsmunaaðila- og áhættugreiningar.
Árangursmælikvarða og markmiðasetningu.
Sundurliðun verkefnis í verkþætti og gerð tíma- og kostnaðaráætlana.
Stjórnskipulag verkefnis og samskipti.
Ræs og lúkning verkefna.


Á námskeiðinu er farið yfir helstu hugtök og grunnatriði verkefnastjórnunar. Lögð er áhersla á gerð verkefnisáætlunar sem er grundvöllur að góðri verkefnastjórnun. Námskeiðið veitir heildarsýn á uppbyggingu verkefna og hlutverk verkefnastjórans.
Á námskeiðinu er fjallað um:
<ul>
<li>Verkefnisgreiningar m.a. hagsmunaaðila- og áhættugreiningar.</li>
<li>Árangursmælikvarða og markmiðasetningu.</li>
<li>Sundurliðun verkefnis í verkþætti og gerð tíma- og kostnaðaráætlana.</li>
<li>Stjórnskipulag verkefnis og samskipti.</li>
<li>Ræs og lúkning verkefna.</li>
</ul>

Verkefnastjórnun - verkefnisáætlun

Erfið starfsmannamál geta tekið á hlutverk stjórnanda og er mikilvægt að þeir séu vel í stakk búnir til að mæta slíkum málum. Á þessu námskeiði verður fjallað um skilgreiningar á erfiðum starfsmannamálum, hvernig best er að taka á þeim og hvernig skal fyrirbyggja að slík mál komi upp.
Þátttakendum verður gefið svigrúm til að ræða saman um þetta viðfangsefni og þeir beðnir um að taka virkan þátt og vera tilbúnir til að deila reynslu sinni sem stjórnendur.

Erfið starfsmannamál geta tekið á hlutverk stjórnanda og er mikilvægt að þeir séu vel í stakk búnir til að mæta slíkum málum. Á þessu námskeiði verður fjallað um skilgreiningar á erfiðum starfsmannamálum, hvernig best er að taka á þeim og hvernig skal fyrirbyggja að slík mál komi upp.
Þátttakendum verður gefið svigrúm til að ræða saman um þetta viðfangsefni og þeir beðnir um að taka virkan þátt og vera tilbúnir til að deila reynslu sinni sem stjórnendur.